Header background

Zo zit dat: wat de natuur voor je kan doen

Mary Stottelaar

02 juli 2024

leestijd 15 minuten

In Zo zit dat pluizen we een onderwerp helemaal uit en belichten we het van verschillende kanten. Je krijgt antwoord op de meest interessante vragen over je (mentale) gezondheid. Deze keer beantwoorden we de vraag: Waarom kan het helpen om je in de natuur te laten coachen?

Om die vraag te beantwoorden gaan we in gesprek met Loes ten Berge. Zij wandelt letterlijk met mensen mee op hun pad naar nieuwe inzichten.
Donkere boomstammen met groene bladeren aan de toppen die worden beschenen door felle zonnestralen
FotoiStock

Loes ten Berge is opgeleid als pedagogisch hulpverlener en werkte met kinderen met taalontwikkelingsstoornissen. Na een burn-out volgt ze een opleiding tot natuurcoach en coacht nu mensen met behulp van de natuur.

Wat is natuurcoaching?

‘Natuurcoaching doe je buiten, in een bos, op de heide of in een groot park. Je gebruikt de natuur om je heen actief en ook letterlijk door te voelen, ruiken, luisteren en te kijken. Je gebruikt onderdelen van de natuur als metafoor voor je probleem of coachingsvraag. Een boom met grillige takken staat bijvoorbeeld voor de grilligheid die jij in je leven ervaart. Het is dus wat anders dan wandelcoaching waarbij je een gesprek hebt terwijl je wandelt. Bij natuurcoaching gebruik je de natuur om je probleem en oplossingen ervoor duidelijk te krijgen.’

Hoe helpt de natuur je problemen oplossen?

‘De eerste stap is altijd vertragen en de drukte van je leven loslaten. Bij natuurcoaching ga je heel langzaam lopen door de natuur om je bewust te worden van je omgeving. Bijvoorbeeld door heel goed de ondergrond waarop je loopt waar te nemen, door te luisteren naar wat je hoort: de vogels, de bladeren die ritselen. En vervolgens krijg je een opdracht. Bijvoorbeeld maak een collage van dingen uit de natuur die het probleem weergeven waar je mee zit. Je gaat dan aan de slag met takjes, mos, dennenappels, wat je maar wilt. Bij het stilleven dat daaruit rolt, stel ik vervolgens vragen en vat ik veel samen. Ik vraag bijvoorbeeld naar de betekenis van een takje of een bergje eikels. Zo ontstaat er een gesprek en komen er antwoorden uit, die vaak al in jezelf zitten.’

Is dit niet wat zweverig?

‘Zo klinkt het misschien, maar de laatste jaren blijkt ook uit wetenschappelijk onderzoek van onder andere de Wageningen Universiteit, dat de natuur echt een helende werking heeft. En dat wandelen in een groene omgeving bijvoorbeeld de concentratie verhoogt, het vermogen tot zelfreflectie verbetert en de bloeddruk en hartslag verlaagt. Door natuurcoaching kom je dus allereerst tot rust. Je stapt uit de hectiek van alledag. En het werkt, omdat je het probleem of de vraag die je wilt onderzoeken vervolgens uit je hoofd haalt en in bijvoorbeeld zo’n collage voor je ziet. Je kunt je probleem dan anders bekijken, zelfs letterlijk van een andere kant, omdat je het hebt neergelegd.’

Natuurcoach Loes ten Berge staat bij een dennenboom en raakt de bast aan terwijl ze praat
FotoMasha Bakker

Werkt natuurcoaching voor iedereen?

‘Dat weet ik niet. Wat ik merk is dat mensen die ik coach veel minder beredeneerd vanuit hun hoofd reageren. Doordat ze buiten zijn, zich bewegen, met hun zintuigen bezig zijn, komt er meer gevoel naar buiten. Wat ook een pré is in deze vorm van coaching, is dat mensen vaak gemakkelijker praten als er geen direct oogcontact is. Praten over je problemen en gevoelens is eenvoudiger als je naast iemand loopt door de natuur dan als je recht tegenover iemand zit in een kamertje.

Bij wat voor soort problemen of vragen is natuurcoaching geschikt?

‘Dat verschilt. Bij een grote groep die zich bij mij inschrijft voor een traject zit er iets niet lekker en daar komen ze zelf niet goed uit. Ze hebben een probleem in een relatie of op hun werk dat vast blijft zitten in hun hoofd en waar ze iets aan willen doen. Verder is het geschikt voor mensen die veel stress ervaren, of een burn-out hebben. Ook rouwverwerking kan heel goed op deze manier begeleid worden. Bij ernstigere problemen verwijs ik natuurlijk door.’

Hoe ziet een natuurcoachingstraject eruit?

‘Het gaat meestal om vijf sessies. In de eerste sessie gaan we de vraag of het probleem dat je hebt verbeelden. De keer erna gaat het over waar je naar toe wilt. Wat is je verlangen? In de derde sessie zoomen we in op blokkades: wat houdt je tegen om je doel te bereiken? Sessie vier gaat over de kwaliteiten die je hebt om tot je doel te komen. En de laatste sessie is bedoeld om af te ronden en acties af te spreken voor hoe je er zelf mee verder gaat.’

Wat zijn de resultaten?

‘Ik hoor van de mensen die ik coach dat ze meer rust ervaren in hun hoofd. Er vallen dingen op hun plek en ze komen tot de kern van hun probleem. Door de natuur te gebruiken, krijgen mensen ook echt een beeld bij het probleem dat ze hebben. Die beelden blijven veel beter bij dan de woorden van een gesprek. Ze vormen voor sommige mensen echt een ankerpunt voor als het onderwerp zich in de toekomst weer voordoet.’

Portretfoto in zwart-wit van Loes ten Berge
Foto Masha Bakker

Bewezen kracht van bosbaden

Bakermat van onderzoek naar het effect van natuur is Japan. De laatste 25 jaar heeft natuurcoaching (men noemt het daar shinrin yoku, oftewel “bosbad”) zich daar ontwikkeld tot een therapievorm. Diverse Japanse studies tonen dat “bosbaden” leidt tot beter slapen, minder stresshormonen in het lichaam en het verminderen van depressies en angsten.

Vergoeding

Voor natuurcoaching bestaat geen vergoeding vanuit de basisverzekering, omdat deze vorm van therapie niet onder eerstelijns psychologische zorg of generalistische basis ggz valt. Sommige zorgverzekeraars vergoeden wel bepaalde vormen van coaching in de aanvullende verzekering. Check bij jouw zorgverzekeraar de voorwaarden. Voor natuurcoaching is geen verwijzing nodig: je kunt direct zelf contact opnemen met een natuurcoach.

Zelf aan de slag

Tips om met aandacht te wandelen in de natuur:

  1. Verlaag je tempo, ga vaak stilstaan en loop eens 10 minuten heel langzaam, voetje voor voetje.
  2. Wees je bewust van je voeten op de grond. Probeer te ‘aarden’; te vóelen op welke ondergrond je staat.
  3. Schakel je zintuigen één voor één in:
    - Wat hoor je dichtbij en ver weg?
    - Wat ruik je?
    - Wat voel je? Voel je de wind, is deze koud of warm? Voel ook eens aan een boom, mos en aan het gras.
    - Wat zie je? Ver weg, maar ook dichtbij. Zoom eens echt in, en kijk naar een takje, een blaadje, een paddenstoel, ook aan de onderkant.
  4. Neem een thema voor je wandeling. Ga bijvoorbeeld voor een specifieke kleur of vorm of richt je op soorten of structuren: groen, rond, vruchten, bast. Probeer er zoveel mogelijk te onderscheiden als je om je heen kijkt.

Wandelmotivatie

Om jezelf te motiveren vaker te gaan wandelen kun je de Ommetje-app van de Hersenstichting gebruiken. Daarin kun je je ommetjes bijhouden en word je gemotiveerd door neurowetenschapper Erik Scherder. Fysiek ervaar je ook voordelen van wandelen, zo verbetert onder andere de bloedtoevoer naar je hersenen

Dus waar wacht je nog op? De paden op, de lanen in, vooruit met flinke pas!

Meer tips om goed voor jezelf te zorgen?

Vul je e-mailadres in en ontvang van GZ-Plein inspiratie voor een gezond en fit leven.

Overige artikelen

Lees5 minuten

Team - In Balans

Lees2 minuten

De jeugd in beweging

Luister50 minuten

Mijn verhaal: Marjo over eigenwaarde opbouwen na huiselijk geweld

Op het moment dat Marjo's man verbaal of fysiek agressief is, gaat zij ervan uit dat het haar schuld is. En dat het vanzelf wel overgaat. Inmiddels heeft ze veiligheid gevonden en leert ze op te komen voor wie ze is.