Header background

Eén gebeurtenis, verschillende effecten


De relatie tussen veerkracht en de impact van een trauma

Eén gebeurtenis kan voor de een traumatisch zijn, terwijl de ander er weinig last van heeft. Hoe kan dit? Ligt het aan iemands opvoeding of genen? Of allebei? We duiken dieper in de wereld van trauma’s.

Veerkracht

Een belangrijke aanwijzing of je vatbaar bent voor het krijgen van een trauma, is hoe veerkrachtig je bent. Veerkracht bezitten we allemaal. Het is je persoonlijke vermogen om te dealen met stress, tegenslagen en verandering. Ook mensen die veerkrachtiger zijn dan anderen hebben ook negatieve gedachten en emoties. Maar zij hebben – bewust of onbewust - technieken en strategieën ontwikkeld om effectiever te dealen met stress, tegenslag en verandering dan mensen met minder veerkracht. Veerkracht is een proces in ontwikkeling en daarom nooit ‘af’. Je kunt het dus leren.

 

Zit het in je genen?

Onderzoek heeft aangetoond dat je genen invloed hebben op je reacties in je hersenen op stress en tegenslag. Onder andere de productie van bepaalde hormonen speelt hierin een rol. Ook wordt veerkracht beïnvloed door persoonskenmerken die worden bepaald door je DNA. De één is gevoeliger dan de ander. Maar ook wat je meemaakt in je leven, heeft invloed. Door bijvoorbeeld hevige stress in de kindertijd, krijgen stoornissen zoals depressie en angst later in je leven meer kans.

Hoe veerkrachtig je bent is dus afhankelijk van een combinatie van genetische aanleg en de ervaringen die je als mens meemaakt. Toch is het goed mogelijk om je veerkracht te trainen. Daarmee verlaag je de kans op bijvoorbeeld het krijgen van een Posttraumatische Stressstoornis (PTSS) na een nare ervaring.


Preventie

‘Voorkomen is beter dan genezen’ geldt ook bij gevolgen van het doormaken van een trauma. Onderzoek laat zien dat soldaten een kleinere kans hebben om PTSS te ontwikkelen wanneer ze vooraf leren om te gaan met de stress van een traumatische ervaring. Ook is stressmanagement een vast onderdeel bij trainingsprogramma’s voor politie en brandweer. Dus, de beste preventie? Veerkrachtig genoeg zijn om zware klappen op te vangen. Gelukkig kun je je eigen veerkracht trainen.


Train je veerkracht

Om je veerkracht te trainen zijn er allerlei tools beschikbaar. Het is belangrijk dat je de tool kiest die bij jou past. Voorbeelden zijn het (blijven) communiceren tijdens tegenslagen met anderen, de manier van omgaan met problemen, een juiste balans tussen inspanning en ontspanning in je dagelijkse leven vinden en positief denken. Dat laatste werkt ver door. Uit onderzoek blijkt dat veerkrachtige mensen vanuit hun positieve denken vaak realistisch optimistisch zijn én geloven in een betere toekomst.

 

Veerkracht en trauma

Veerkracht speelt dus een grote rol in hoe je omgaat met stress, tegenslag en verandering. Daarom zou je kunnen stellen dat veerkrachtige mensen minder snel getraumatiseerd raken. Maar of je van een gebeurtenis wel of niet getraumatiseerd raakt ligt aan meer factoren zoals je genen, opvoeding, leefomstandigheden en het trauma dat je meemaakt. Het is na het doormaken van een nare gebeurtenis altijd goed om hier met anderen over te praten, eventueel een professional. Zo voorkomen je dat je er nare gevolgen aan overhoudt.


Bron: werkboek 'Mentaal in Balans'
Auteur: Susanne Vlek
december 2021